{"id":321,"date":"2024-05-08T13:26:29","date_gmt":"2024-05-08T11:26:29","guid":{"rendered":"https:\/\/mas-malta.eu\/?p=321"},"modified":"2024-05-13T09:49:57","modified_gmt":"2024-05-13T07:49:57","slug":"krizi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/2024\/05\/08\/krizi\/","title":{"rendered":"KRI\u017bI"},"content":{"rendered":"\n<p>Li kellkom issaqsu lili, ng\u0127idilkom li n-nazzjon Malti ilu f\u2019xi forma ta\u2019 kri\u017ci g\u0127al g\u0127exieren twal ta\u2019 snin. Wisq probabbli l-ewwel kellna l-pro\u010bessi tal-Imperjali\u017cmu li intervjenu meta l-etno\u0121ene\u017ci Maltija fl-epoka moderna kienet vulnerabbli g\u0127all-a\u0127\u0127ar. Dan sab l-aw\u017cilju tas-servili\u017cmu lejn dak l-imperjali\u017cmu li g\u0127amel tieg\u0127u t-t\u0127assir nazzjonali tal-Maltin. Kellna wkoll populi\u017cmi preparati nofs kedda bi \u017cbalji antinazzjonali, u mag\u0127hom tnikkir \u0121eneralment borgi\u017c u timidament nazzjonali u arrendevoli. Ma\u2019 dawk, li huma pjuttost Maltin, \u017cid mag\u0127hom pro\u010bessi fil-Punent kollu, b\u0127ar-reb\u0127a kontinwa u bla kontestazzjoni serja tan-neoliberali\u017cmu u l-individwali\u017cmu, il-materjali\u017cmu f\u2019diversi aspetti i\u017cda mhux lanqas fil-\u0127ajja ta\u2019 kuljum b\u2019konsumi\u017cmu sfrenat, u issa mew\u0121a fuq mew\u0121a ta\u2019 barranin \u201cme\u0127tie\u0121a\u201d f\u2019so\u010bjet\u00e0 li tilg\u0127abha tal-komda u l-progredita per\u00f2 sfat Babiloneska. B\u2019allegorija, meta l-bniedem g\u0127olla rasu bit-Torri ta\u2019 Babel, Alla po\u0121\u0121ih f\u2019postu.<\/p>\n\n\n\n<p>I\u017cda, il-fatti tas-6 ta\u2019 Mejju 2024 huma kri\u017ci partikolari u qawwija, ikun xi jkun l-e\u017citu tag\u0127ha. Din kri\u017ci li fiha jidher li g\u0127all-ewwel darba fl-istorja politika tag\u0127na ex-Prim Ministru se jispi\u010b\u010ba akku\u017cat kriminalment u bi\u017c-\u017cieda li dan se\u0127\u0127 ta\u0127t Gvern immexxu mis-su\u010b\u010bessur immedjat tieg\u0127u, tal-istess partit tieg\u0127u, u pre\u017cumibilment minn nies li tpo\u0121\u0121ew fil-karigi relattivi fi \u017cmien Gvernijiet Laburisti. <strong>Dawn fatti, ba\u017ci\u010bi kemm huma ba\u017ci\u010bi. Iva, wie\u0127ed irid jg\u0127arbel iktar u bir-ra\u0121un, per\u00f2 kultant dak li apparenti ja\u0127arbilna qalb it-tfettiq ta\u2019 min irid jipprova ji\u0121\u0121ustifika dak li wie\u0127ed g\u0127ad irid jara hux \u0121ustifikabbli. Il-pre\u017cunzjoni tal-inno\u010benza hija garanzija fondamentali fid-dritt tag\u0127na, u g\u0127ajb g\u0127al min jinsih, per\u00f2 intant qeg\u0127din jintle\u0127qu \u010bertu primati politi\u010bi u dawk hemm se jibqg\u0127u.<\/strong> Primat ie\u0127or kien dan fil-bidu: il-poplu vvota lill-Partit Laburista fil-Gvern primarjament g\u0127ax kien xeba\u2019 bl-arroganza, bis-sens ta\u2019 intitolament li kien qieg\u0127ed jipper\u010bepixxi, u s-sens ta\u2019 korruzzjoni li kien i\u0127oss. Dawn hemm kienu, \u0121usti o meno, i\u017cda politikament reali. U\u017cgur, \u0127afna mxew wara dik is-sej\u0127a, wisq probabbli aktar milli riedu verament jimxu wara ideolo\u0121izzar progressist, u issa \u0127afna jidhru li jibqg\u0127u warajha bil-<em>panem et circensis<\/em>, bit-tribali\u017cmu stupidu u bl-apatija g\u0127al kull bidla verament radikali. Tiftakruh lill-ex Prim Ministru akku\u017cat isejja\u0127 g\u0127al tolleranza \u017cero g\u0127all-korruzzjoni? Naqblu.<\/p>\n\n\n\n<p>Malta korrotta, u g\u0127alina tal-M.A.S. l-korruzzjoni tant qieg\u0127da fil-fond tar-ru\u0127 Maltija li m\u2019g\u0127andha ebda kulur. Li hu \u017cgur, li l-kuluri mhux bojod u \u0127omor, i\u017cda ti\u010bpis fuq dawk il-kuluri tant tajbin f\u2019qalbna. It-tindif huwa me\u0127tie\u0121, i\u017cda \u017cgur na\u0127sbu li kul\u0127add g\u0127andu j\u0127ares f\u2019g\u0127ajnejh u jara li m\u2019g\u0127andux \u0127mie\u0121 li t\u0127alla jikber, qabel wie\u0127ed ji\u0121ri jikkundanna. F\u2019din is-sitwazzjoni ta\u2019 kri\u017ci nawguraw il-kalma, is-serenit\u00e0 tal-\u0121udizzju, il-\u0121ustizzja biex tirrenja l-pa\u010bi. Nawguraw li Malta ter\u0121a\u2019 ssib ru\u0127ha, dik \u0121enwina u vera, lil hinn mill-mandra li l-parti\u0121\u0121ani\u017cmu jkaxkarha fiha.<\/p>\n\n\n\n<p>Kri\u017ci? X\u2019kelma hi? Tidher mit-Taljan, b\u0127al \u0127afna kliem Malti. L-g\u0127erq etimolo\u0121iku tag\u0127ha jmur oltre (ovvjament). Mid-dizzjunarju Treccani nsibu hekk:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>cri\u1e61i<\/strong>&nbsp;(ant.&nbsp;<strong>cri\u1e61e<\/strong>) s. f. [dal lat.&nbsp;<em>crisis<\/em>, gr. \u03ba\u03c1\u03af\u03c3\u03b9\u03c2 \u00abscelta, decisione, fase decisiva di una malattia\u00bb, der. di \u03ba\u03c1\u03af\u03bd\u03c9 \u00abdistinguere, giudicare\u00bb]<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Mela naraw li ori\u0121arjament kri\u017ci titnissel mill-Grieg fil-Latin, mil-Latin g\u0127at-Taljan u mit-Taljan g\u0127all-Malti u nistg\u0127u naraw li kri\u017ci tfisser xelta, de\u010bi\u017cjoni, f\u2019waqt de\u010bi\u017civ f\u2019sitwazzjoni (appuntu) kritika, u l-g\u0127ajn ta\u2019 kollox hija l-fakult\u00e0 umanissima li niddistingwu u li ni\u0121\u0121udikaw kontra l-\u0127a\u017cin u favur it-tajjeb. Malta, x\u2019se tag\u0127\u017cel?<a id=\"_ftnref2\" href=\"#_ftn2\">[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>avv. Edric Micallef Figallo<br>President M.A.S.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.treccani.it\/vocabolario\/crisi\/\">https:\/\/www.treccani.it\/vocabolario\/crisi\/<\/a> &#8211; A\u010b\u010bess fis-06\/05\/2024.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> U \u0127udu pa\u010benzja, l-g\u0127a\u017cla jekk issir f\u2019elezzjoni kif Malta qieg\u0127da b\u0127alissa se jkollha ri\u017cultati spja\u010bevoli, g\u0127ax mhux naraw min verament lest jasal g\u0127all-bidliet kulturali li jistg\u0127u jkunu me\u0127tie\u0121a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Li kellkom issaqsu lili, ng\u0127idilkom li n-nazzjon Malti ilu f\u2019xi forma ta\u2019 kri\u017ci g\u0127al g\u0127exieren twal ta\u2019 snin. Wisq probabbli l-ewwel kellna l-pro\u010bessi tal-Imperjali\u017cmu li intervjenu meta l-etno\u0121ene\u017ci Maltija fl-epoka moderna kienet vulnerabbli g\u0127all-a\u0127\u0127ar. Dan sab l-aw\u017cilju tas-servili\u017cmu lejn dak l-imperjali\u017cmu li g\u0127amel tieg\u0127u t-t\u0127assir nazzjonali tal-Maltin. Kellna wkoll populi\u017cmi preparati nofs kedda bi \u017cbalji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[54,56,18,12,55,53],"class_list":["post-321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","tag-etika","tag-krizi","tag-malta","tag-malti","tag-moralita","tag-politika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=321"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":323,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions\/323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mas-malta.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}